flora

Aan het eind van de winter en het begin van het voorjaar is het tijd om de tuin op te ruimen. Gedroogde ranken van eenjarige klimmers van vorig jaar zijn mooi ingedroogd en mooi om te gebruiken voor een tuininspiratieschikking.

Wat later in het voorjaar kom je al fietsend door de polder wat gemaaide bermen tegen. Ook daar is van alles mee te doen. Maar natuurlijk kun je dit ook doen met (gekocht) hooi en neerleggen op je gazon. Kijk maar eens wat er allemaal mee gebeurt!

	Van gedroogde eenjarige ranken heb ik rond een standaard een nest gewikkeld. De vorm is hol, een vogeltje zou er in kunnen schuilen. In de open ruimte heb ik een glazen buisje gestoken m met daarin een bloem van de Helleborus. Symboliek: nest, schuilplaats
	Detail foto Helleborus niger
	Van het gemaaide gras zijn bollen gerold. Deze bollen hebben we laten drijven in de wetering en mee laten voeren op de stroom. De stroming gaf telkens opnieuw een andere compositie. Het bijzondere was dat in deze natuurlijk omgeving de bol in eerste instantie heel ‘vreemd’ detoneerde en door het spel van wind en water steeds meer een geheel werden met die natuurlijke omgeving. Na 2 dagen waren de bollen geen bollen meer (aangespoeld aan de kant, tussen het riet, opgepikt in het nest van een meerkoet etc.). Een mooi proces van verandering.
	De bollen zijn ook op het fietspad gelegd. Alle bollen waren min of meer even groot. Het perspectief geeft een vertekend beeld. Ook hier treed de vervreemding op maar iets minder dan in het water. Het fietspad is immers ook van onnatuurlijk materiaal gemaakt. Deze bollen roepen vragen op. De mensen die langs fietsen stopten. Stonden te kijken. Stelden vragen. Werden getriggerd. Mooi wat een iets ander beeld in de natuur te weeg kan brengen.

Grassen zijn er in veel verschijningsvormen. In alle jaargetijden spreken de grassen mij aan. Het frisse groen in het voorjaar, de groene aren en de bloei in de zomer, de volle aren en vruchten in het najaar, de berijpte en gedroogde aren in de winter. Dé interieurtrend 2020 en bij bloemisten zijn gedroogde bloemen. Grassen zijn daar ook niet weg te denken.

Grassen bewegen in de wind. Grassen ogen robuust of juist fragiel. Zijn krachtig en stevig. Grassen zijn nuttig: voedzaam (tarwe, gerst, spelt, mais, sorghum), worden gebruikt om te bouwen (stro, bamboe), te beschermen (riet), en worden en werden gebruikt voor allerlei klusjes (touw, schoonmaken, opvulling, ontsteking etc.)

	De volle bloei van Riet
	Siermais van wit tot zwart, van licht tot donker.
	Gedroogde grassen op de vaas. Herinneringen aan de zomer. Gebruikt zijn Stipa, Setaria een Panicum.
	De grassen van Stipa vormen een transparante laag rond een massieve bol van klimop blad. Zwaar en licht.
	Herinneringen aan de waterkant. De sigaren zijn geoogst uit een vijver die gebaggerd werd. Sigaren mogen niet zomaar geplukt worden langs de waterkant. Ook al lijkt het dat er veel planten staan, de Typha stat op de rode planten lijst (lijst beschermede planten). Check https://nl.wikipedia.org/wiki/Nederlandse_Rode_Lijst_(planten) Wel zijn er gedroogde Typha’s te koop bij de bloemist.
	Nuances in bruin. Wat een kleuren combinaties. Zo heel anders een keer. Het ‘zwarte’ viooltje gecombineerd met de sigaar en de Miscanthus. Chique of juist armoedig?
	In dit rozen boeket zijn een paar grassen boven de rozen uitgestoken. Het maakt het boeket wat speelser en luchtiger. Een zomers plaatje. De vaas is bekleed met vers gemaaid lang gras.

Over Groot hoefblad is niet een bijzondere symbolische betekenis bekend. Soms wordt er verwezen naar de vorm van het blad omdat het een beetje lijkt op de hoef van een paard. In bepaalde streken wordt Groot hoefblad ook wel ‘Allemansverdriet’ genoemd omdat de wortelstokken moeilijk te verwijderen zijn en de plant dus bijna altijd wel terugkomt.

Wikipedia meldt:

“In de middeleeuwen werd Goot hoefblad Filiae ante Patrem genoemd, hetgeen betekent dat de dochters (de bloemen) voor de vader (de bladeren) tevoorschijn komen.”

	Groot Hoefblad vind je langs de waterkant in voedselrijke grond. In het voorjaar komen eerst de roze aren met bloemhoofdjes, later ontwikkelen zich grote bladeren. De bladeren kunnen wel 1 meter hoog zijn. Het blad is mooi materiaal om mee te werken omdat het grijs indroogt.
	Het verse blad is om een ronde schaal gewikkeld en een week op een warme en droge plaats weggezet. De binding is verwijderd en de ronde schaal (mal) is verwijderd. De bladschaal is neergelegd en gevuld met rode bessen van de Gelders roos. Symboliek schaal: de half open vorm geeft een gevoel van geborgenheid, bijeenhouden, veiligheid.
	Het verse blad is rond lege bierflesjes gewikkeld. Verder zijn de handelingen gelijk aan hierboven. Je kunt de bierflesjes verwijderen, of het flesje vullen met water. Ook hier is de Gelders roos gebruikt als contrastkleur bij het grijs.
	Symboliek vaasjes. De stevige vaasjes lijken minder zwaar doordat de nerven van het blad zichtbaar zijn en het gedroogde materiaal broos oogt. De bessen zijn kort op het blad verwerkt waardoor er een verbinding is tussen de krachtige rode kleur en de zware vormen met de kwetsbaarheid van de materialen.

Zomerviolier Matthiola incana

Zie ook Lam Gods, schilderij Jan van Eijck, Gent, 1432

In de Middeleeuwen werd de plant door zijn geurende, witte bloemen veel aangeplant in tuinen. Door de kleur en geur verwijst de bloem naar Maria.

De violier behoort tot de familie van de kruisbloemigen omdat zij vier ‘kruisvormige’ kroonbladen heeft. Daarmee herinnert het Christus.

De plant is op vele vroege, 15^e eeuwse schilderijen te zien.

Wondklaver Anthyllis vulneraria

Mogelijk te zien op Lam Gods, schilderij Jan van Eijck, Gent, 1432

Zie ook de kloostertuin in Sibculo

De naam vulneraria betekent dat het kruid, met name de gedroogde bloemen, in een verband werden gewikkeld bij wonden.

Vanwege de heilzame werking werd het ook toegevoegd aan kruidenbundels met Sint-Jan (Groene Kalender, 24 juni).

Wede   Isatis tinctoria

Zie ook de kloostertuin in Sibculo

Het is een verfkruid, dat gebruikt werd in scriptoria van kloosters, daar waar boeken met de hand gekopieerd werden.

Weegbree   Grote en Smalle Weegbree   Plantago major enlancrolata

Zie ook Lam Gods, schilderij Jan van Eijck, Gent, 1432

Met name de grote weegbree komt vaak voor op middeleeuwse schilderijen.

Het is een plant met zijn bladeren dicht bij de grond als een voetzool (planta betekent in het Latijn: voetzool). Door de nederigheid van de bladeren, dichtbij de aarde, werd de plant een verwijzing naar Maria.

Het was een bekend geneeskruid. Wie door een brandnetel een branderige huid oploopt, kan ter verzachting het gekneusde blad over de huid wrijven.

Een oude benaming is Septum nerva (zeven nerven): over het blad lopen zeven nerven. Het getal zeven herinnert aan (de ‘zeven gaven’ van) de heilige Geest.

Vrouwenmantel   Alchemilla sp.   Onze Lieve Vrouwe mantel

Zie ook Lam Gods, schilderij Jan van Eijck, Gent, 1432

Er zijn verschillende soorten vrouwenmantel. Men treft ze aan als tuinplant en in de natuur, in grotere en kleinere soorten. De naam Alchemilla verwijst naar het ons bekende (arabische) woord alchemie. Men zou van de waterdruppels op het blad – die op parels lijken – goud kunnen maken (Quod non).

De bladvorm doet denken aan een brede mantel en herinnert aan Maria als ‘Mantel madonna’. Met een mantel wordt Maria op afbeeldingen getoond, beeld van bescherming en liefde. Denk aan: met de mantel der liefde bedekken. Vertaald naar nu: Maria als voorbeeld van ‘Vrouwe mantelzorg’.

Vlier   Sambucus sp.   Bergvlier of Trosvlier   Sambucus racemosa

Vlierbloesem wordt meegebakken in pannenkoeken. Met de bloesem wordt ook limonadesiroop gemaakt.

De vlierstruik staat vaak bij boerderijen en is niet gevoelig voor bliksem. Volgens een legende bood een vlier bescherming aan Maria en haar kind tijdens hun vlucht. Maria zou de babykleertjes op vliertakken hebben gedroogd.

Vlierbessen werden in verband gebracht met vruchtbaarheid en liefde. Op oudere vlierbomen groeien vaak Judas-oren, een paddenstoel die oorvormig is. Het herinnert aan een Judaslegende: Judas zou zich na zijn verraad hebben verhangen aan een vlier.

Viool   Maarts viooltje   Viola odorata

Zie Lam Gods, schilderij Jan van Eijck, Gent, 1432

Zie ook de kloostertuin in Sibculo

Mede door de geur werden deze viooltjes al sinds de oudheid gekweekt. Hildegard van Bingen geeft een recept voor viooltjesolie.

Het kleine geurende bloempje is een Mariabloem, evenals het blauwe bosviooltje Viola riviana (Sibculo).

Het melkviooltje Viola persificolia is in het centrum van de kloostertuin in Sibculo geplant als verwijzing naar het witte kleed van Cisterciënzers.